Welke versterker heb ik nodig voor mijn passieve speakers?
Bij passieve speakers kies je een versterker op basis van drie dingen: de impedantie, het vermogen en de aansluitingen. De impedantie staat in ohm, meestal 4 ohm of 8 ohm. Het vermogen staat in watt en moet passen bij wat je speakers aankunnen. Daarnaast heb je de juiste speakerkabels nodig. Sluit passieve speakers nooit rechtstreeks aan op een mixer, controller of audiobron, maar altijd via een geschikte versterker.
In deze blog lees je hoe je bepaalt welke versterker bij jouw passieve speakers past. We leggen uit wat 4 ohm en 8 ohm betekent, hoeveel watt je versterker ongeveer nodig heeft, welke aansluitingen je kunt tegenkomen en waar je op moet letten als je meerdere speakers op één versterker wilt aansluiten.
Twijfel je of je actieve of passieve speakers hebt? Lees dan eerst onze uitleg over het verschil tussen actieve en passieve speakers. Heb je passieve speakers? Dan heb je altijd een losse versterker nodig.
Weerstand
Om de juiste versterker bij een set passieve speakers te vinden, moet je goed letten op de weerstand. Dit wordt ook wel impedantie genoemd en wordt uitgedrukt in ohm. Je ziet dit vaak terug als 4 ohm of 8 ohm. Als de weerstand 0 ohm is, is er geen weerstand meer en spreken we van kortsluiting.
Wat betekent ohm bij speakers?
Ohm geeft aan hoeveel weerstand een speaker vormt voor de versterker. Hoe lager de ohm-waarde, hoe zwaarder de versterker wordt belast. Voor veel passieve speakers geldt dat ze 8 ohm zijn. Ook 4 ohm komt regelmatig voor, maar die weerstand vind je voornamelijk bij car HiFi speakers of bij disco speakers met 2 woofers.
De ohm-waarde vind je meestal terug bij de specificaties van de speaker. Het is belangrijk om die waarde te controleren voordat je een versterker kiest of speakers aansluit.
8 ohm speakers aansluiten op een versterker
Heb je 8 ohm speakers? Dan zit je meestal goed. Vrijwel alle versterkers kunnen met 8 ohm speakers overweg. Controleer wel altijd het vermogen dat de versterker levert bij 8 ohm, want dat bepaalt of de combinatie ook qua kracht goed past.
4 ohm speakers aansluiten op een versterker
Heb je 4 ohm speakers? Let dan beter op. Niet elke versterker is geschikt voor 4 ohm. Kijk in de specificaties van de versterker of er vermogen bij 4 ohm wordt vermeld. Staat er alleen vermogen bij 8 ohm? Dan is de versterker vaak niet bedoeld voor 4 ohm speakers.
Sluit je toch 4 ohm speakers aan op een versterker die daar niet geschikt voor is? Dan kan de versterker te zwaar worden belast. In het slechtste geval raakt hij defect.
Wil je meerdere speakers op één uitgang van de versterker aansluiten? Wees dan extra voorzichtig. Verderop in deze blog leggen we uit waarom de totale impedantie dan verandert.
Wattage
Naast de impedantie is ook het vermogen van de speakers en versterker belangrijk. Vermogen wordt uitgedrukt in watt. Let daarbij vooral op het RMS-vermogen. Dit geeft aan hoeveel vermogen een speaker of versterker continu kan verwerken of leveren zonder schade of vervorming. Het piekvermogen laat alleen zien hoeveel vermogen het apparaat heel kort aankan en geeft daarom een minder realistisch beeld.
Hoeveel watt versterker heb je nodig?
Een goede versterker past qua vermogen bij je speakers. Heeft je speaker bijvoorbeeld een bepaald RMS-vermogen bij 8 ohm? Kies dan een versterker die ongeveer rond dat vermogen levert bij dezelfde ohm-waarde. Een versterker die iets meer vermogen heeft kan prima, zolang je het volume niet zo ver opendraait dat de speaker vervormt of kraakt.
Waarom een te lichte versterker niet altijd veilig is
Veel mensen denken dat een versterker met minder watt altijd veiliger is. Dat klopt niet helemaal. Een te lichte versterker kan sneller gaan vervormen wanneer je hem hard zet. Dit noemen we clippen. Het geluid kan zelfs zo sterk vervormen dat de speakers kunnen opblazen.
Waarom een te zware versterker ook risico geeft
Een versterker met veel meer vermogen dan je speakers aankunnen kan ook problemen geven. Vaak zal dit niet gelijk gebeuren wanneer je de versterker op een laag volume hebt staan maar juist op hogere volumes. Zet je het volume te hoog, dan kunnen de speakers beschadigen. Het aansluiten van een krachtige versterker met een hoger wattage kan dus wel, maar wees je wel bewust van het risico dat je hiermee loopt.
De juiste verhouding tussen versterker en speakers
De beste keuze is een versterker waarvan het vermogen past bij het RMS-vermogen van de speakers, of daar iets boven ligt. Hoor je vervorming? Draai het volume dan direct omlaag. Vervorming is bijna altijd een teken dat er iets niet goed gaat.
Aansluiting
Naast impedantie en vermogen moet je ook kijken naar de aansluitingen op de versterker en de speakers. Niet elke speaker wordt op dezelfde manier aangesloten. Hieronder vind je de meest voorkomende aansluitingen.
Luidsprekerkabels met open eind
Voor HiFi-installaties en kleinere discosets wordt vaak een luidsprekerkabel zonder stekkers gebruikt. De uiteinden van deze kabel moet je eerst strippen. Draai daarna de aansluiting op de versterker en speaker los, plaats het gestripte uiteinde en draai de aansluiting weer stevig vast. Zo sluit je de kabel eenvoudig aan.
Speakon
Speakon wordt vooral gebruikt bij professionele audioapparatuur. Deze aansluiting heeft een stevig kliksysteem. Je steekt de connector in de aansluiting en draait hem een kwartslag vast. Daardoor zit de kabel stevig en kan hij minder snel losraken.
6,3 mm jack speakerkabel
Een 6,3 millimeter jack-speakerkabel heeft aan één of beide uiteinden een 6,3 millimeter jackplug. Die plug kan er hetzelfde uitzien als die van een gewone jack-audiokabel, maar de kabel is anders opgebouwd. Een normale jackkabel is bedoeld voor een zwak audiosignaal, bijvoorbeeld van een instrument naar een mixer of versterker. Een jack-speakerkabel heeft dikkere aders en is gemaakt om het krachtige, versterkte signaal naar een passieve speaker te vervoeren. Gebruik je een gewone jackkabel als speakerkabel, dan kan de kabel warm worden, vermogen verliezen of beschadigd raken. Gebruik tussen een versterker en passieve speaker daarom altijd een echte jack-speakerkabel.
Twee speakers aansluiten op één speakeruitgang?
We gaven al aan dat we nog terug zouden komen op het aansluiten van meerdere speakers op één aansluiting. Wanneer je meerdere speakers op één versterkeruitgang aansluit, verandert de totale impedantie. Dat is belangrijk, omdat je versterker die totale ohm-waarde wel moet aankunnen.
Speakers in serie aansluiten
Sluit je speakers in serie aan, dan tel je de impedantie bij elkaar op. Stel, je sluit 2 luidsprekers in serie aan, dan zal je de impedantie op moeten tellen. Bijvoorbeeld 2 speakers van 4 Ohm zorgen voor 4Ω + 4Ω = 8 Ohm. Dit is voor de versterker vaak minder zwaar dan parallel aansluiten.
Afbeelding 1: Luidsprekers in serie op 1 uitgang
Speakers parallel aansluiten
Sluit je speakers parallel aan, dan wordt de totale impedantie lager. Twee speakers van 8 ohm worden samen bijvoorbeeld 4 ohm, (8Ωx8Ω)/(8Ω+8Ω)= 4 Ohm. Dat kan prima werken, maar alleen als je versterker geschikt is voor die lagere impedantie.
Controleer dus altijd of de versterker de totale impedantie van de aangesloten speakers aankan. Twijfel je? Sluit dan niet zomaar meerdere speakers op één uitgang aan.
Afbeelding 2: Luidsprekers parallel op 1 uitgang
Afbeelding 3: Voorbeeld parallelschakeling
Versterker of speakers kopen?
Nu je dit gelezen hebt, heb je voldoende informatie om een versterker, een setje speakers of beide te kopen. Mocht je er toch niet helemaal uitkomen of niet zeker zijn van de combinatie, neem dan gerust contact met ons op. Onze productspecialisten kijken graag mee welke combinatie bij jouw situatie past.
