De invloed van extreme hitte op licht en geluidsapparatuur

Een warme zomerdag is ideaal voor een festival, tuinfeest of evenement. Voor licht en geluidsapparatuur kan extreme hitte alleen minder prettig zijn. Apparatuur produceert tijdens gebruik zelf al warmte. Staat deze vervolgens in de volle zon of in een slecht geventileerde tent, dan kan de temperatuur snel oplopen en kan de apparatuur uitvallen.

Om te ontdekken hoe je daar het beste mee omgaat, interviewden we onze collega Chiel, productspecialist op het gebied van verlichting en speakers. Hij vertelt welke apparatuur het gevoeligst is voor hitte, hoe je oververhitting voorkomt en wat je moet doen wanneer een apparaat toch te warm wordt.

Wat doet extreme hitte met licht en geluidsapparatuur?

Lichteffecten en geluidsapparatuur kunnen over het algemeen niet goed tegen extreme hitte. Vooral wanneer een apparaat zijn warmte niet meer kwijt kan, neemt de kans op oververhitting toe. Duurdere en professionelere apparatuur beschikt vaak over een interne beveiliging die het apparaat uitschakelt wanneer de temperatuur te hoog wordt. Bij goedkopere apparatuur is zo’n beveiliging niet altijd aanwezig.

“Boven een bepaalde temperatuur kan apparatuur in de overheat gaan en stoppen met werken”, legt Chiel uit. Moderne apparatuur beschikt meestal over een thermische beveiliging. Deze schakelt het apparaat uit voordat de hitte permanente schade veroorzaakt.

Dat betekent niet dat apparatuur bij iedere warme dag direct uitvalt. Problemen ontstaan vooral door een combinatie van een hoge buitentemperatuur, direct zonlicht en onvoldoende luchtcirculatie.

Vanaf welke temperatuur kunnen problemen ontstaan?

Volgens Chiel kunnen er problemen ontstaan wanneer de omgevingstemperatuur boven de 35 tot 40 graden uitkomt. Bij lagere temperaturen blijft apparatuur meestal normaal werken, zolang er voldoende ventilatie en luchtcirculatie is.

Deze temperaturen zijn geen vaste grens voor ieder apparaat. De maximale bedrijfstemperatuur verschilt per merk en model. Controleer daarom altijd de handleiding van de apparatuur.

Daarnaast kan de temperatuur in de apparatuur veel hoger zijn dan de buitentemperatuur. Een zwarte behuizing in direct zonlicht warmt snel op. Ook onder een podium, in een afgesloten flightcase of boven in een tent kan het aanzienlijk warmer worden dan buiten.

Welke licht- en geluidsapparatuur is gevoelig voor hitte?

Niet ieder apparaat reageert hetzelfde op hoge temperaturen. Vooral apparatuur die zelf warmte produceert of bewegende onderdelen bevat, loopt meer risico op oververhitting. 

Welke lichteffecten zijn het gevoeligst voor hitte?

Bij verlichting zijn vooral moving heads gevoelig. Deze bevatten elektronica en motoren die bewegingen uitvoeren. Wanneer de warmte niet goed kan ontsnappen, kan de moving head er zomaar mee stoppen of zichzelf uitschakelen (indien deze over een temperatuurbeveiliging beschikt). LED parren blijven volgens Chiel vaak langer functioneren, maar ook deze verlichting moet voldoende kunnen ventileren.

Welke geluidsapparatuur is het gevoeligst voor hitte?

Versterkers behoren tot de gevoeligste onderdelen van een geluidsinstallatie. Een versterker produceert tijdens gebruik zelf warmte en heeft ventilatoren of ventilatieopeningen nodig om de warmte af te voeren.

Bij passieve speakers zit de versterker buiten de speaker. De speaker zelf blijft bij warm weer meestal gewoon functioneren. Bij een actieve speaker is de versterker ingebouwd. Hierdoor kan ook een actieve speaker uitvallen wanneer de ingebouwde versterker te warm wordt.

Heeft hitte invloed op kabels en stroomverdelers?

Kabels kunnen over het algemeen goed tegen een hoge buitentemperatuur. Volgens Chiel worden ze door de warmte zelfs lekker soepel, waardoor je ze makkelijker kunt verplaatsen en oprollen.

Het grootste risico ontstaat dan ook niet door de warmte van de zon, maar door een te zware elektrische belasting. Wanneer meerdere zwaar belaste kabels dicht bij elkaar liggen, kan de warmte zich ophopen.

Een bekend voorbeeld is een kabelhaspel die tijdens gebruik opgerold blijft. Wanneer er veel vermogen door de kabel loopt, ontstaat er warmte. In een opgerolde haspel kan die warmte niet goed weg, waardoor oververhitting en in het ergste geval brand kan ontstaan. Rol een kabelhaspel daarom altijd volledig af wanneer je er apparatuur op aansluit.

Hoe voorkom je oververhitting van je licht- en geluidsapparatuur?

De eenvoudigste maatregel is om apparatuur uit direct zonlicht te houden. Plaats speakers, versterkers en lichteffecten waar mogelijk in de schaduw. Apparatuur die tijdelijk niet wordt gebruikt, kun je afdekken met een wit doek. Verwijder het doek voordat je het apparaat inschakelt, zodat de ventilatieopeningen vrij blijven. 

Ook de afstand tussen apparaten is belangrijk. Zet versterkers niet strak tegen elkaar en stapel ze alleen wanneer de installatie daarvoor is ontworpen. Wanneer alle warme apparatuur dicht op elkaar staat, blijft de warmte rond de behuizingen hangen.

“Als versterkers in een dichte ruimte of onder een podium staan, kan de warmte zich ophopen”, vertelt Chiel. “De ventilatoren werken dan wel, maar verplaatsen alleen warme lucht en dit kan ervoor zorgen dat de versterkers alsnog te warm worden en uitvallen.”

Zorg er daarom voor dat koele lucht naar binnen kan en warme lucht de ruimte kan verlaten.

Hoe zit het met apparatuur in een feesttent of onder een overkapping?

Een tent of overkapping biedt schaduw, maar voorkomt niet automatisch dat apparatuur te warm wordt. Warme lucht stijgt op en kan zich boven in de ruimte verzamelen. Moving heads die in de nok hangen, bevinden zich daardoor vaak op de warmste plek.

Zorg voor voldoende openingen in de tent en controleer of de lucht kan doorstromen. Ventilatoren kunnen helpen om de warme lucht te verplaatsen. In een afgesloten regieruimte, container of keet kan een mobiele airco een goede oplossing zijn.

Let er bij ventilatoren op dat je niet alleen warme lucht rondpompt. De ruimte moet ook verse koele lucht kunnen aanvoeren.

Hoe controleer je of apparatuur te warm wordt?

Bij grote professionele installaties kan apparatuur vaak via een netwerk worden gecontroleerd. De apparaten zijn dan met UTP-kabels verbonden. Dit zijn netwerkkabels, zoals je die ook gebruikt om een computer met een modem of router te verbinden. Via deze verbinding kunnen technici bijvoorbeeld de temperatuur en status van versterkers en moving heads op afstand bekijken. Zo kunnen ze ingrijpen voordat een apparaat uitvalt.

Bij kleinere installaties moet je vooral letten op het gedrag van de apparatuur. Mogelijke signalen zijn:

• een apparaat schakelt plotseling uit
  • een versterker geeft een storingsmelding
  • een moving head stopt met bewegen
  • apparatuur werkt pas weer nadat deze is afgekoeld
  • de ventilatoren maken meer geluid dan normaal

Wacht niet tot een apparaat volledig uitvalt. Controleer tijdens warme dagen regelmatig of ventilatieopeningen vrij zijn en of de lucht rond de apparatuur niet te warm wordt.

Wat moet je doen bij oververhitting?

Wordt een apparaat te heet of schakelt het zichzelf uit, haal dan de spanning eraf. Verplaats het apparaat indien mogelijk naar een koelere plek met voldoende ventilatie en laat het rustig afkoelen.

Gooi nooit water over warme elektrische apparatuur en probeer een thermische beveiliging niet te omzeilen. Schakel het apparaat pas weer in wanneer het voldoende is afgekoeld.

Valt dezelfde apparatuur kort daarna opnieuw uit, dan is er waarschijnlijk onvoldoende ventilatie of is er een technisch probleem. Laat het apparaat in dat geval controleren.

Voorkomen is beter dan uitval tijdens het feest

Volgens Chiel worden bij warm weer vooral fouten gemaakt bij de plaatsing van apparatuur. Versterkers staan te dicht op elkaar, installaties draaien in afgesloten ruimtes en verlichting hangt op plekken waar de warmte blijft hangen.

Plaats apparatuur daarom in de schaduw, houd ventilatieopeningen vrij en zorg voor voldoende luchtcirculatie. Controleer de installatie tijdens het evenement en schakel een apparaat uit zodra het te warm wordt. Zo voorkom je dat je midden in een feest zonder licht of geluid komt te zitten. Ben je nog op zoek naar betrouwbare licht- en geluidsapparatuur voor jouw feest of evenement? Bekijk dan het assortiment van MaxiAxi.